Literatura pogranicza to przestrzeń spotkania języków, tożsamości i historii, które trudno zmieścić w jednej, spójnej narracji. „Pomiędzy” nie oznacza tu wyłącznie styku kultur czy granic państwowych. To również przestrzeń, w którą wkroczył przemysł – zmieniając krajobraz, rytm życia; często zabierając to, co kruche i osobiste.
Podczas debaty przyjrzymy się temu, jak współczesna literatura opisuje doświadczenie życia na styku – kultur, historii i przemian społecznych. Zastanowimy się, w jaki sposób pisanie może przywracać głos historiom zapomnianym, marginalizowanym lub niewygodnym, a także jak język radzi sobie z opowiadaniem o tożsamości, która nie daje się jednoznacznie określić.
Do rozmowy zaprosiliśmy osoby, które w swojej pracy badawczej i twórczej konsekwentnie podejmują temat pamięci, historii i peryferyjnych doświadczeń: Anetę Prymakę-Oniszk oraz Martę Tomczok.
Aneta Prymaka-Oniszk – reporterka, autorka książek Kamienie musiały polecieć. Wymazywana przeszłość Podlasia i Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy. Współautorka zbiorów: Białoruś. Ojczyzna dobrej jakości oraz Ludowa historia kobiet. Napisała także tekst książki dla dzieci Wędrująca Księga o Kodeksie Supraskim, zilustrowanej przez Małgorzatę Dmitruk, która została wyróżniona w konkursie Najpiękniejsze Polskie Książki 2023. Laureatka nagród: Grand Press Czytelników, Nagrody Literackiej im. Wiesława Kazaneckiego oraz Książki Roku Warszawskiej Premiery Literackiej. Była nominowana do Nagrody Literackiej NIKE, Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus, dwukrotnie do Nagrody Historycznej „Polityki”, dwukrotnie do Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego oraz – również dwukrotnie – do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Współuczestniczyła w tworzeniu Centrum Nauki Kopernik. Prowadzi stronę internetową biezenstwo.pl.
Marta Tomczok – historyczka literatury, obecnie zajmuje się badaniami nad pamięcią o przemyśle ciężkim. Zbiera i archiwizuje historie mówione pracowników górnictwa. Interesuje ją także tematyka środowiskowych i społecznych konsekwencji uprzemysłowienia. Stypendystka Marszałka Województwa Śląskiego, laureatka konkursów Narodowego Centrum Nauki, regionalna reprezentantka European Society for Environmental History. Pracuje na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka i współautorka kilku książek, w tym pracy Blizny. Krajobrazy po przemyśle.
Projekt współfinansowany w ramach Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji) dla Priorytetu: FESL.10.00-Fundusze Europejskie na transformację dla Działania: FESL.10.24-Włączenie społeczne – wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji.
